Diagnostisch traject

Inhoudstafel

Mammografie en echografie

Mammografie

U schrijft zich in aan de dienst 'Inschrijvingen' (-2) van het ziekenhuis (campus Aalst).Vervolgens meldt u zich aan op het secretariaat MedischeBeeldvorming (gelijkvloers).

Breng uw vorige foto's van de borst mee. U wacht in de wachtkamer tot de verpleegkundige u komt halen. In de kleedkamer doet u uw trui en beha uit. In de mammografiezaal stelt de verpleegkundige u enkele routinevragen. Deze informatie is belangrijk voor de radioloog bij het bekijken van de foto's. De verpleegkundige zal ook uw borsten met de hand onderzoeken. Daarna worden rontgenfoto's van de linker en rechterborst genomen. Van elke borst maakt zij minstens twee foto's. De borst wordt op een plaat gelegd, een tweede plaat drukt de borst gedurende vijf seconden samen. Dit is zeer belangrijk voor de kwaliteit van de foto. Indien u dit samendrukken als pijnlijk ervaart, mag u dit gerust melden aan de verpleegkundige. De foto's worden na ontwikkeling meteen getoond aan de radioloog. In totaal duurt zo'n onderzoek ongeveer twintig minuten.

Echografie

Een echografie gebeurt meestal in aansluiting op de mammografie en wordt uitgevoerd door de radioloog. Deze bekijkt eerst grondig de foto's van de mammografie. Voor het echo-onderzoek begeleidt de verpleegkundige u naar de echografiezaal. Tijdens de echografie wordt er een afbeelding van de borst gemaakt. De arts brengt gel aan op de borst en gaat er overheen met een apparaatje. De gel voelt koud aan, maar de echografie is volkomen pijnloos. Soms kan het zijn dat de echografie niet voldoende duidelijkheid geeft. Eventueel zal de radioloog u aanraden om een MR-onderzoek te laten uitvoeren. Voor dit onderzoek is dan wel een nieuwe afspraak noodzakelijk.

Indien mogelijk geeft de radioloog U een voorlopig resultaat na de mammografie en echografie. De definitieve beoordeling van de mammografie en de echografie, en de eventuele vergelijking met vorige foto's, vergt tijd en bijzondere aandacht van de radioloog. Daarom volgen de definitieve resultaten  pas achteraf: de resultaten worden dan doorgestuurd naar uw huisarts of uw behandelende arts.

Enkele voorwaarden en tips voor een geslaagd onderzoek

  • Probeer u te ontspannen tijdens het onderzoek, u maakt dan veel meer kans op onmiddellijk geslaagde foto's.
  • Draag voor boven- en onderlichaam gescheiden kledij zoals een broek of een rok met een blouse of een trui, liever geen jurk, korset, ... .
  • Gebruik geen crème of bodylotion op het bovenlichaam wanneer u naar het onderzoek komt. Deo of parfum, evenals talk en poeders zijn dikwijls een probleem. Gelieve dit te vermijden.
  • Tijdens de zwangerschap wordt er normaal geen mammografie genomen, maar een echografie is geen probleem. Indien u zwanger bent of denkt zwanger te zijn, gelieve dit dan vóór het onderzoek te melden aan de verpleegkundige.
  • Als u borstvoeding geeft is de borstklier gezwollen, dit bemoeilijkt het beoordelen van de foto's, gelieve dit dan ook te melden aan de verpleegkundige vóór het onderzoek.

En tot slot nog dit

  • Het is zeer belangrijk om borstkanker in een vroeg stadium op te sporen.  Dankzij regelmatig onderzoek kunnen veel borstkankers genezen worden. Elke vrouw, van welke leeftijd ook, kan hierbij helpen. Bij een eenvoudig borstonderzoek kan men zelf een kleine verandering in de borst opmerken. Dit kan een onschuldig kwaaltje zijn, maar het is toch raadzaam hier met de huisarts over te spreken.
  • Vanaf de leeftijd van 50 jaar is het aangewezen om een tweejaarlijks een screeningmammografie te laten uitvoeren. Bij familiale belasting kan het nodig zijn om op een jongere leeftijd met deze onderzoeken te beginnen.
  • Het is zeer belangrijk om borstkanker in een vroeg stadium op te sporen.  Dankzij regelmatig onderzoek kunnen veel borstkankers genezen worden. Elke vrouw, van welke leeftijd ook, kan hierbij helpen. Bij een eenvoudig borstonderzoek kan men zelf een kleine verandering in de borst opmerken. Dit kan een onschuldig kwaaltje zijn, maar het is toch raadzaam hier met de huisarts over te spreken.
  • Vanaf de leeftijd van 50 jaar is het aangewezen om een tweejaarlijks een screeningmammografie te laten uitvoeren. Bij familiale belasting kan het nodig zijn om op een jongere leeftijd met deze onderzoeken te beginnen.

MR-onderzoek van de borsten

Dit onderzoek wordt eveneens uitgevoerd in de dienst Medische Beeldvorming. Vaak gebeurt dit onderzoek wanneer de mammografie en echografie moeilijk te beoordelen zijn, of wanneer een afwijking in de borsten van naderbij bekeken dient te worden.

Tijdens het MR-onderzoek wordt met behulp van een sterke magneet en radio­golven afbeeldingen van uw borsten gemaakt (MR = Magnetische Resonantie).

Voor het maken van de afspraak houdt men rekening met uw menstruatiecyclus: het meest ideale tijdstip voor een MR borst onderzoek is de 10de of 11de dag van de cyclus. In deze fase van de cyclus zien we nauwelijks aankleuring van normaal borstklierweefsel. (NB: de eerste dag van de menstruatie = de eerste dag van de cyclus)

Wanneer u aan de beurt bent, zal de verpleegkundige u enkele vragen stellen. Metalen voorwerpen zoals een pacemaker, vaatclips, oude types kunsthartkleppen, ... mogen niet in de buurt van de magneet komen. De verpleegkundige zal ook een infuus aanbrengen om tijdens het onderzoek een kleurstof te kunnen toedienen.

In de MR-zaal zelf neemt u in buiklig plaats op de tafel. Neem een zo comfortabel mogelijke posite in en probeer zo rustig mogelijk te blijven liggen. Het onderzoek duurt maar 15 minuten. Probeer niet te bewegen, anders moeten de foto's misschien opnieuw genomen worden.

De tafel wordt in een tunnel geschoven die langs beide kanten open is. Via een televisiescherm en een luidspreker is er direkt contact tussen u en de verpleeg­kundige. Bovendien houdt u een belletje in de hand waarmee u een signaal kan geven als u hulp nodig hebt.

Tijdens het maken van de foto's hoort u een luid kloppend geluid. Het onderzoek bestaat uit meerdere reeksen, meestal vier opnames. Na de eerste of tweede opname wordt een kleurstof via een infuus ingespoten. Normaal voelt u hier niets van.

Omdat er eerst nog enkele berekeningen noordzakelijk zijn, kan u niet onmiddelijk resultaat van dit onderzoek verwachten. De opnames worden bovendien ook nog vergeleken met vroeger genomen mammografie- en echografiebeelden.

De radioloog geeft echter het protocol van het onderzoek zo snel mogelijk door aan uw behandelende arts.

Biopsieprocedures

Om de diagnose van een borstgezwel te bevestigen of te weerlegen, moet in vele gevallen wat weefsel weggenomen worden. Dit weefsel wordt dan microscopisch onderzocht. De techniek van weefselafname noemen we een biopsie. Er bestaan verschillende biopsietechnieken. Telkens wordt getracht om dié techniek te gebruiken, die het meest informatie biedt en dit met de minste bijwerkingen. Slechts in uitzonderlijke gevallen dienen we over te gaan tot een operatieve ingreep: de "open" biopsie.

De FNAC-biopsie
Indien het letsel voelbaar is, wordt soms gekozen voor een fijne naald-aspiratie (FNAC: Fine Needle Aspiration). Hierbij wordt met een fijne naald geprikt in het letsel en worden enkele cellen opgezogen voor microscopisch onderzoek.
Deze procedure verloopt meestal zeer vlot en levert zeer snel resultaat op. Aangezien slechts losse cellen onderzocht worden, kan dit onderzoek een enkele keer iets minder nauwkeurig zijn dan de andere biopsietechnieken.

De Core-biopsie of true-cut biopsie
De radioloog zoekt met echografie het letsel in de borst op. De borst wordt dan plaatselijk verdoofd met een kleine prik. Het letsel in de borst wordt aangeprikt met een speciale naald. Dit is bijna pijnloos, men voelt alleen een schokje wanneer de naald heel snel in de borst springt. Daarna wordt  een pleistertje aangebracht. Het onderzoek duurt ongeveer 15 minuten en men moet hiervoor niet nuchter zijn. Na het onderzoek mag u onmiddellijk naar huis. U moet het alleen die dag wat kalmer aan doen. Een bad nemen mag als er een mooi korstje op de prikplaats is gekomen.
Dit onderzoek levert cilindertjes weefsel op, dit in tegenstelling tot de FNAC (enkel losliggende cellen). Het resultaat van het microscopisch onderzoek laat meestal een tweetal dagen op zich wachten. Wanneer bijzondere kleuringen nodig zijn, kan het resultaat nog wat later verwacht worden.

De Vacuümaspiratiebiopsie
Met een vacuüm geassisteerd toestel kan door middel van een éénmalige naaldpassage een groot aantal weefselstalen worden genomen. Op deze manier bekomt men voldoende weefsel om een betrouwbare diagnose te stellen, de patiënt met de grootste zekerheid uitsluitsel te geven over wat er aan de hand is en indien nodig een precies behandelingsschema op te stellen.
Dit onderzoek gebeurt zittend in een aangepaste zetel. Het is belangrijk hierbij goed stil te zitten. Onder plaatselijke verdoving wordt een insnede van 4 mm gemaakt. Hier wordt de naald ingebracht. Eens de naald in de nabijheid van het letsel is geplaatst, kunnen we door vacuümaspiratie en onder radiografische controle,  de hele zone biopsiëren. Na de ingreep wordt de biopsieplaats aangedrukt en sluiten we de insnede met een steristrip. U kan het ziekenhuis onmiddellijk verlaten, u houdt het die dag enkel wat rustig. Het resultaat van het weefselonderzoek zelf is meestal twee dagen later bekend. 
Deze techniek wordt enkel toegepast wanneer andere biopsie technieken ontoereikend zijn: bij kleine verkalkingen in de borst zonder duidelijke massa, bij goedaardige letsels die de patiënt liever verwijderd wil zien (bvb fibroadenomen) of bij letsels waarbij men niet met 100% zekerheid kan zeggen dat ze goedaardig zijn.
Soms laten we op het einde van de biopsie procedure een clip achter in de borst. Deze clip duidt dan de plaats van de biopsie aan en kan later makkelijk teruggevonden worden bij een controle mammo-of echografie.
Sinds enkele jaren wordt deze techniek ook toegepast onder MR-begeleiding (op het MR-toestel).

De "Open"-biopsie
Een open biopsie is een chirurgische ingreep onder algemene narcose, waarbij er een sneetje wordt gemaakt in de borst en rechtstreeks een beetje weefsel wordt weggenomen. Het stukje weefsel wordt onderzocht door de patholoog-anatoom met de bedoeling een diagnose te stellen. Deze techniek wordt gebruikt indien puncties of biopsies geen uitsluitsel geven.
De chirurg of gynaecoloog richt zich soms op een harpoen, dit is een soepele metaaldraad die in de buurt van het letsel geplaatst werd met behulp van mammografie of echografie.

Staging- of stadiëringprocedures

Bij de oppuntstelling van een borsttumor worden een aantal stagingonderzoeken uitgevoerd. Deze onderzoeken sporen uitzaaïngen (of metastasen) op. Ook bij de opvolging van patiënten met borstkanker, kunnen dergelijke onderzoeken op regelmatige tijdstippen herhaald worden.

De klassieke check-up naar uitzaaïngen op afstand bestaat meestal uit:

  • een bloedafname,
  • een RX-thorax (longfoto),
  • een botscintigrafie of botscan of skeletscintegrafie
  • een echografie van de lever 

Bloedafname
Bij de bloedafname worden er verschillende parameters nagekeken: bloedcellen, suiker, nier- en leverfunctie, zouten,... . Dit ter evaluatie van de algemene toestand en ter voorbereiding van eventuele ingreep. Daarnaast kan ook een tumormarker bepaald worden.

RX-thorax
Een  longfoto kan aangevraagd worden als routine onderzoek bij een staging en als voorbereiding op een heelkundige ingreep. De afspraak voor dit onderzoek wordt via het secretariaat geregeld.

  • Voorbereiding: Er is geen specifieke voorbereiding noodzakelijk.
  • Uitvoering : Het gaat om een staande röntgenopname, face (vooraanzicht) en profiel (zijaanzicht). U dient enkel het bovenlichaam te ontbloten.
  • Resultaat: Een radioloog beoordeelt de kwaliteit van het onderzoek voordat u de afdeling verlaat. Op een later tijdstip wordt het onderzoek nauwkeurig bekeken. Er wordt dan een verslag gemaakt voor uw behandelend arts. Deze zal u het resultaat meedelen.

Botscintigrafie of botscan of skeletscintigrafie
Met een botscintigrafie kunnen verschillende soorten aandoeningen van het skelet worden opgespoord. Bij de diagnose van borstkanker wordt een botscan gedaan om eventuele uitzaaïngen in het bot op te sporen.

  • Voorbereiding op het onderzoek. Voor dit onderzoek is geen speciale voorbereiding vereist. Wel wordt u verzocht vóór het maken van de foto's naar het toilet te gaan en goed uit te plassen. Een volle blaas bemoeilijkt namelijk het fotograferen van het bekken.
  • Uitvoering van het onderzoek. Aan het begin van het onderzoek krijgt u door middel van een injectie in een bloedvat in de arm een kleine hoeveelheid radioactieve stof toegediend. Deze stof wordt opgenomen in het skelet. Dit vraagt echter enkele uren. In deze wachttijd mag u de afdeling/ziekenhuis verlaten. Als de radioactieve stof voldoende is opgenomen in het skelet, begint de opname van de beelden. U komt op een onderzoekstafel te liggen en er worden in verschillende richtingen foto's genomen. De manier waarop dit gebeurt hangt af van de beschikbare apparatuur. Dit duurt 20 tot 45 minuten. Hierna wordt gecontroleerd of alles duidelijk in beeld is gebracht; zo nodig worden één of meer extra opnamen gemaakt.  Tijdens het maken van de foto's is het van belang zo stil mogelijk te blijven liggen. Metalen voorwerpen kunnen het onderzoek verstoren. Daarom kan u gevraagd worden metalen sieraden af te doen of bepaalde kledingstukken uit te trekken.
  • Uitslag van het onderzoek. Een arts van de afdeling Nucleaire Geneeskunde beoordeelt de kwaliteit van het onderzoek voordat u de afdeling verlaat. Op een later tijdstip wordt het onderzoek nauwkeuriger bekeken. Daarbij wordt zo nodig vergeleken met eerdere botscintigrammen of röntgenonderzoeken. Er wordt dan een verslag gemaakt voor uw behandelend arts. Deze zal u de uitslag meedelen.

Echografie van de lever
Tijdens het echografisch onderzoek van de lever gaat de radioloog na of er afwijkingen bestaan ter hoogte van de lever. Voor dit onderzoek wordt gebruik gemaakt van geluidsgolven.

  • Voorbereiding. Voor het onderzoek zelf dient u nuchter te zijn. Verder is het onderzoek volkomen onschadelijk.
  • Uitvoering. Voor het echo-onderzoek begeleidt de verpleegkundige u naar de echozaal. Tijdens de echografie wordt er een afbeelding van de lever gemaakt. De arts brengt gel aan op de buikwand rechts en gaat er overheen met een apparaatje. De gel voelt koud aan, maar de echografie is volkomen pijnloos.
  • Resultaat. Soms kan het zijn dat de echografie niet voldoende duidelijkheid geeft. Eventueel zal de radioloog u aanraden om een CT-can  te laten uitvoeren. Voor dit onderzoek wordt dan wel een nieuwe afspraak gemaakt via uw behandelende arts. 

Onderzoek van de hartfunctie

Het hartfunctieonderzoek gebeurt op de dienst Nucleaire geneeskunde: (hartejectiefractie MUGA) of op de dienst Cardiologie (transthoracale echocardiografie).

Op de dienst Nucleaire geneeskunde

Verloop van dit onderzoek. U schrijft zich in aan de dienst Inschrijvingen (-2) van het ziekenhuis. Vervolgens meldt u zich aan op het secretariaat Nucleaire geneeskunde. In tussentijd bereidt de verpleegkundige het product dat ze u zal toedienen. Het is een radioactief serumalbumine (=eiwit). Hierna wordt u geïnstalleerd op een mobiele tafel.
Er worden 3 monitorelektroden op uw borst gekleefd, welke aangesloten worden op een monitoringtoestel voor EKG (electrocardiogram) en een computer. Het product wordt in een ader aan de niet-geopereerde zijde ingespoten. Een scanapparaat wordt schuin tegenover uw linkerborstzijde geplaatst om de linkerhartkamer te visualiseren.

Resultaat. De ejectiefractie wordt berekend als het gemiddelde van een aantal opeenvolgende hartslagen. Het gemiddelde van een vrouw is ongeveer 55 %, voor een man 62 %.

Enkele adviezen i.v.m dit onderzoek. Tracht zo rustig mogelijk te zijn, zodat u een normale hartslag heeft. Angst  voor dit onderzoek is echt niet nodig. Omwille van de radioactiviteit zal men u aanraden geen contact te hebben met zwangere vrouwen of kleine kinderen (indien dit niet mogelijk is kan men een afstand behouden: hoe verder verwijderd, hoe lager de radioactiviteit). Ook dient u veel te drinken na dit onderzoek (o.a. cafeïnehoudende dranken zoals koffie of thee, omdat deze vochtafdrijvend werken en zo de radioactiviteit in het lichaam sneller afbreken (normaal duurt dit ongeveer 12 u).

Hartfunctieonderzoek op de dienst Cardiologie: transthoracale echocardiografie

Wat is een transthoracaal echocardiogram (TTE/ultrasone hartscan)? Een transthoracaal echocardiogram is een ultrasone scan van het hart. Hoogfrequentiegeluidsgolven worden naar het lichaam gezonden en ontvangen op een TV-monitor die de interne structuur van het hart weergeeft. Hierdoor krijgt uw arts informatie over de pompfunctie van het hart en over de toestand van de hartkleppen.

Doet het onderzoek pijn? Het onderzoek is pijnloos, er worden geen naalden gebruikt. Bij de ultrasone echografie worden geen straling of x-stralen gebruikt. Er zijn geen risico's verbonden aan de TTE en het onderzoek kan perfect worden uitgevoerd bij volwassenen, kinderen en baby's. Er is zelfs geen risico voor het ongeboren kind.

Moet ik iets doen voor het onderzoek? Neen, u mag gewoon eten en drinken en uw medicatie innemen zoals u dat normaal doet.

Wat gebeurt er tijdens het onderzoek? Het onderzoek zal uitgevoerd worden door een echocardiografist, dit is ofwel een arts ofwel een sonografist. Het onderzoek wordt uitgevoerd in een afzonderlijke afgesloten ruimte. U zal gevraagd worden enkel het bovenlichaam vrij te maken. U neemt plaats op het onderzoeksbed. Er zal u gevraagd worden om op uw linker zijde te gaan liggen, zodat de echocardiografist een goed beeld krijgt van uw hart. Er wordt gel aangebracht op de borstkas en met een kleine sonde wordt er over de huid bewogen, soms to bij de maag of de nek om ht hart vanuit verschillende posities te zien. We leiden voortdurend nieuwe echocardiografisten op. Wanneer de persoon die het onderzoek uitvoert, de hulp inroept van een senior geneesheer of sonografist dan hoeft u zich geen zorgen te maken. Dit is enkel omdat ze gesuperviseerd worden en niet omdat er bij u een onregelmatigheid wordt geconstateerd.

Hoe lang duurt het onderzoek? De echoscan zal ongeveer 40 minuten duren.

Wat gebeurt er na het onderzoek? Van zodra het onderzoek is afgelopen, mag u weggaan. De echocardiografist zal een medisch verslag opmaken en dit aan uw behandelende arts bezorgen.